ÇOCUKLAR, CEP TELEFONLARI VE İLETİŞİM ÇAĞININ DİĞER TEHDİTLERİ – Özlem Tokman

boy-with-phone-1310855-639x1076 (1).jpg

Çocuklarımıza kendilerine ait bir telefon satın almak için doğru yaş nedir diye sorarsanız, bu konuda kafamın çok karışık olduğunu söyleyebilirim. Çocukların sosyal olarak bağımsızlaştıkları, kısa sürelerle de olsa kendi başlarına arkadaşlarıyla dışarı çıkmalarına izin verilen on iki yaş sonrası yıllar doğru bir zamanlama olabilir.

Tabii cep telefonu iznini vermek, akıllı telefonlara yüklenebilecek programlara sınırlama getirmeyeceğiniz anlamına gelmiyor. Çocukların cep telefonuna geçişleri kesinlikle aşamalı olmalı ve her bir aşama anne-baba tarafından sıkı biçimde denetlenmelidir.

Bu denetleme işinin ne kadar ciddi olduğunu geçen günlerde kızımla yaşadığım olumsuz bir deneyimle çok daha iyi kavramış bulunuyorum. Sekiz yaşını yeni dolduran kızıma birkaç ay önce eşimle birlikte telefon verme kararı aldık. Zamanlamanın çok da doğru olmadığını hissederek telefonun tamamen ona ait olmadığını ama kontrolümüz dâhilinde kullanabileceğini söyledik. Bu şu demekti: Telefona oyun, mesajlaşma programları yüklemek yasak, telefonda oyun oynamak, YouTube videoları izlemek, internete girmek yasak, bizimle birlikte dışarı çıktığında yanına telefon alması ya da okula götürmesi de yasak. Telefonu sadece birkaç yakın arkadaşına telefon etmek ve SMS göndermek için kullanacaktı. Ayrıca sekiz yaşından itibaren yaşadığımız güvenlikli sitede arkadaşlarıyla birlikte tek başına dışarı çıkıp oynamasına izin verdiğim için aradığımda ona ulaşabilmek, eve kaçta dönmesi gerektiğini söylemek benim için de bir kolaylık olacaktı.

Cep telefonunu, sınırları iyice çizilmiş bir çerçevede kızıma sunduğum için içim rahattı. Fakat anne-baba olarak her şeyin denetim altında olduğunu düşünüp asla rehavete kapılmamak lazım.  Çünkü izin verdiğim ve gayet masum olduğunu düşündüğüm SMS mesajlarının bile ne tür tehlikelere gebe olduğunu gözlerimle gördüm.

child-and-phone-1330009422EAw

Olaylar şöyle gelişti: Pazar günü kızımın dörtlü arkadaş grubundaki en yakın arkadaşlarından biri, diğer iki kızı da yanına alarak bir şaka başlatıyor. Şaka yaptıkları kişiyse kızım. Önce telefon edip dışarıya oynamaya çağırıyorlar, sonra da kızımın onları bulamaması için bahçede saklanıyorlar. Çocukların kendi aralarında bu tür şakalar yapmaları normal. Olağan koşullarda müdahale etmeyip sorunu kendi kendilerine çözmelerine izin veriyorum. Ancak bu defa şaka biraz uzadı ve kızım yaklaşık yarım saat arkadaşlarını aradıktan sonra pes ederek eve döndü. Eve geldiğinde morali bozuktu ve ağlamaya başladı. Bu süreç içinde cep telefonundan arayarak ya da mesaj göndererek şakayı uzatmışlardı ve bu durum beni oldukça rahatsız etti.

Telefonun bu şekilde kullanıldığını görünce kontrolü hemen ele aldım.  Sık sık yaptığım gibi aralarındaki mesajlaşmaları okudum. Mesajlaşmaların yüzde doksan dokuzu zararsız ve masumdu fakat şakalaşma başlamadan hemen önce olayları tetikleyen kızın attığı birkaç mesajı görünce başımdan aşağıya kaynar sular indi.  Kızıma, mesajlaşmanın ortasında bir yerde büyük harflerle APTAL olduğunu söylüyor, sonraki mesajda da, APTAL olduğunu sonsuza kadar unutma, gibi bir şey yazıyordu. Kızım bu tür kelimeleri asla kullanmadığı ve evde de bu tür bir kullanımla karşılaşmadığı için mesajlara tepki vermeyip göz ardı etmişti.

Bu mesajları gören ben tahmin edebileceğiniz gibi o akşam bir “kaplan anne”ye dönüştüm. Bütün anneleri aradım ve mesajları ifşa ettim. Gönderilen mesajlar okundu, APTAL kelimesini kullanan kızın bunu sözlü olarak da çevresindeki tüm çocuklara söylediği ve diğerlerini istemedikleri şeyler yapmaya zorladığı ortaya çıktı. Çocuklar ceza aldılar, gelip özür dilediler ve iş şimdilik tatlıya bağlandı fakat yirmi dört saate sığan bu yoğun olaylar bana pek çok şey öğretti. Mesajları atan çocuğun aslında, kızım o gün bir başka arkadaşıyla oynadığı için kıskançlığa kapıldığı ve bu duyguyu doğru şekilde ifade edemediği için sevimsiz bir yola başvurduğu ortaya çıktı. Yüzüne karşı neden benimle oynamadın demek yerine onu sözlü olarak taciz etmeyi tercih etmişti.

Çocuklarımızı teknolojiden, sosyal medyadan, mesajlaşma programlarından korumamız kolay değil. Devir değişiyor ve çocuklar bizim kuşağımıza göre çok daha erken bir aşamada kitlesel iletişimin etkilerine maruz kalıyorlar. Yasaklar koymak da her zaman işe yaramıyor çünkü yasaklanan şey giderek daha cazip hâle geliyor.  O zaman ne yapacağız?

Burada kritik olan şey denetim. Her zaman ve durmaksızın denetlemek. Ama bunu çocuğun gözüne sokmadan, tatlı tatlı yapmak. Öyleyse nasıl?

  • İletişim ve teknoloji çağında yaşayan çocuklarımız fiziksel şiddet kadar sözlü şiddete de maruz kalabilirler. Çocukların kendi aralarında ne konuştuklarına, neler yazıştıklarına her zaman ilgi gösterin.
  • Telefon kullanmak da bir eğitim işidir. Belli bir yaştan itibaren çocuklara telefonun en verimli şekilde nasıl kullanılacağını, zararlı etkilerinden nasıl korunulacağını öğretin. Yükledikleri programları ve mesajlaşma gruplarının sayısını denetim altında tutun.
  • Çocuğunuza, yüzüne karşı söylendiğinde asla kabul etmeyeceği sözleri ya da teklifleri, bir mesaj hâlinde okuduğunda da kabul etmemesi ve hemen tepki göstermesi gerektiğini hatırlatın.
  • Çocuklarınızla iletişimi asla koparmayın. Hissettikleri her şeyi sizinle paylaşmaları için sert, sorgulayıcı ve otoriter ebeveynler olmak yerine sevecen, anlayışlı ama kararlı ve disiplinli olun. O gün okulda neler yaşadıkları ya da arkadaşlarıyla olan ilişkileri hakkında bilgi edinmek istiyorsanız, doğrudan sorular sormak yerine konunun etrafında dolaşarak size açılmalarını sağlayın. Unutmayın ki, her şeyin başı güven. Çocuğunuz yaptığı iyi ya da kötü, doğru ya da yanlış her şeyi sizinle paylaşabileceğine inandığı sürece onu tehlikelerden korumanız çok daha kolay hale gelecektir.
  • Tüm insanların zaman zaman kıskançlık, öfke, endişe, hayal kırıklığı gibi duygulara kapıldıklarını, hislerin insan doğasının bir parçası olduğunu fakat onları ahlaklı, dürüst ve faziletli kılacak şeyin bu duygularla baş etme yöntemleri olduğunu anlatın. Kendi duygularıyla baş etmek için başkalarına sözlü ve fiziksel şiddet uygulamalarının kabul edilemez olduğunu açıklayın.
  • Onlara merhametli olmanın erdemini anlatın. Bir arkadaşlarına sözlü ya da fiziksel şiddet uygulandığında, bu hareketin bir parçası olmaları istendiğinde, hayır diyebilmeyi öğretin. Bu onlara adil olmayı da öğretecektir.

Bu denli değişken ve hızlı akan bir çağda tehlikelerin büyük bölümü gerçek değil sanal tehditlerden kaynaklanıyor. Ergenlik çağındaki çocukların bu tür tehlikelere daha da açık olduklarını düşünüyorum. Sosyal medya üzerinden paylaşılan uygunsuz fotoğraflar ve videolar, cinsel içerikli paylaşımlar, ebeveynlerin denetiminden kaçmak için oluşturulan şifreli mesajlaşma dilleri ve daha nice tehditler kapımızda bekliyor.

Bu sanal hayattan korunmanın ve insan olarak özümüze dönmenin tek yolu ise gerçek iletişimden geçiyor. İhtiyaç duyduğumuz şey, insanların yüz yüze gelip konuştukları, sorunlarını mesajlarla değil dudaklardan dökülen gerçek sözler ve göz temasıyla çözdükleri türde bir iletişim. Bizler, geleneksel iletişim yöntemlerini halen unutmamış olsak da çocuklarımızın bunları unutma, hatta hiç öğrenmeme ihtimalleri çok yüksek. Bu nedenle çocuklarımızla her daim konuşalım ve iletişimle desteklenmeyen denetimin çocukları usandırıp asileştireceğini asla akıldan çıkarmayalım. Doğru iletişim sayesinde tehditlerin gerçek tehlikelere dönüşmeden engellenebileceğine gönülden inanıyorum.

©Bu sitede yayımlanan yazıların tüm hakları Kelime Yayınları’na aittir. Yazıların bir bölümü ya da tümü, kaynak gösterilse dahi izinsiz olarak kullanılamaz.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s